سلامتی

آیا خرید اندام های بدن انسان | اخلاقی است؟ | بیماری

سپتامبر 20, 2019

: پیوند عضو موجب بقاء زندگی می شه. مریضایی با مریضی پیشرفته کلیه که پیوند کلیه انجام میدن، زندگی طولانی تری نسبت به بیماران تحت دیالیز خواهدن داشت. کلیه اهدایی از فرد زنده بطور متوسط بین  ۲۰-۱۲ سال در مقایسه با کلیه گرفته شده از یه فوت شده که ۸ تا ۱۲ سال کار می کنه، دووم داره.

اما ما با کمبود این انداما مواجه هستیم. در آمریکا لیست افراد در انتظار اهدائ کلیه ۱۰۰۰۰۰ نفره و  این در حالیه که افراد در انتظار دریافت  بیشتر از ۱۲۰۰۰۰ نفر هستن. اما موضوع نیاز به کلیه ها ما رو به سوالاتی مثل این می بره که خرید انداما یه راه حله؟

از سال ۱۹۸۸، تقریباً از هر ۴ نفر، ۳ نفر از کلیه های اهداء کنندگانِ فوت شده استفاده کردن و بقیه از اهداء کنندگان زنده ای که از آشنایان، دوستان و حتی افراد ناشناس بوده گرفتن. تحقیقات گذشته نشون داده که اهداء کنندگان، نسبت به افراد سالمی که کلیه اهداء نکرده ان تنها کمی بیشتر در خطر دچار شدن به مریضی پیشرفته کلیه قرار دارن. (در آمریکا گرفتن کلیه از افراد زنده به نظر سالمتره. تحقیقات گذشته نشون داده که افراد اهداء کننده نسبت به افراد سالم غیر اهدا کننده تنها کمی بیشتر در خطر مریضی پیشرفته کلیه قرار دارن.)

اما در آمریکا چیکار میشه انجام داد تا کمبود کلیه رو کم کرد؟ یه قدم مثبت، انتخاب سیستمیه که بشه از افراد مرده کلیه گرفت. این سیستم در اسپانیا بیشتر از دیگر کشورها جاریه. پیش فرض این موضوع هم بر این اساسه که تا مریض زنده س عضو مورد نظرش رو هدیه می کنه. در این سیستم موضوع اهداء موضوعی علنیه.

شهروندان آمریکایی مثلا هنگام تمدید گواهینامه رانندگی، باید واسه اهداء عضو ثبت نام کرده باشن. اندازه گرفتن کلیه از بین متوفیان در آمریکا نسبت به کشورای دیگه کم شده.

بعضی از پزشکان، وکلا، Bioethicists ( اخلاق پزشکی)، مراکز و محلایی قانونی واسه اهداء کلیه ها در زمان زندگی اهدا کننده مطرح کردن. مطمئناً افراد اگه ببینن می تونن کلیه ای رو به قیمت به فروش برسانند نسبت به اهداء اون استقبال بیشتری می کنن.

با این حال نه فقط خریدن کلیه ها طبق قوانین بین المللی ممنوعه، قوانین آمریکا رو هم نقض می کنه. ایران تنها کشوریه که قانوناً خرید کلیه رو تأئید می کنه ولی مدافعان این بازار اصرار دارن که منع قانونی تجارتِ کلیه ها، خطای بزرگیه. طرفداران خرید و فروش کلیه درست می گن؟ بخشی از جواب، به موضوع اخلاق در پزشکی ربط داره. در ادامه این بحث، چیزی که مهمه تعین شرایط دو وضعیت مطلق غیر محتمله.

موضوع شأن  و کرامت انسانی

یه موضوع قابل طرح از طرف مخالفان خرید و فروش کلیه اینه که خرید و فروش اندامای داخلی موضوع اشتباهیه. شاید یکی از شناخته شده ترین طرفداران این نظریه فلسفی قرن ۱۸ ، امانوئل کانت باشه. ما همیشه موظف هستیم به روشی عمل کنیم که نشون دهنده کرامت آدمی باشه. اون باور داشت که هممون، صرفنظر از درجه استعداد، ثروت، شادی و دیگه جوانبی که واسه ما احترام به همراه می آرود، دارای ارزشی فوق العاده هستیم.

کانت به فکر بود شخصی که یکی از اندامای داخلی خود رو می فروشه- مثلا فروش یه دندون جهت پیوند در دهن فرد دیگه- ً همیشه ناسالمه، چون این عمل، احترام به شأن و کرامت فروشنده رو رد می کنه. این عمل همیشه پیام نامناسبی داره. به نظر می رسه کانت عقیده داره: فروشنده خودش قیمت عالی داره.

فروش یه عضو داخلی بدن معنیش این نیس که فردی خودشو واسه فروش گذاشته. چیزی که ما تلاش کردیم نشون بدیم، این بود: احتمال اینکه یه نفر با اینجور پیامی اعضای داخلی بدنش رو بفروشه.

یه کلیه، یه شخص نیس. در بعضی مواقع یه نفر ممکنه کلیه (یا دندون) خود رو بفروشه و این بدون معنا نیس که فرد واسه خود قیمتی تعیین می کنه. مثلا ممکنه یه سناتور واسه کمک به یه موسسه خیریه کلیه اش رو بفروشه؛ مطمئناً اون واسه اینکار نمی خواد که واسه خود قیمتی تعیین کنه.

یکی دیگه از موقعیتای سوال برانگیز واسه مدافعان اینه که خرید اندامای داخلی بدن باید از فروشندگان و داوطلبان باخبر و دارای اراده جداگونه انجام شه.

در نظر داشته باشین: به خاطر خرید کلیه یه نفر، باید خود اونو خرید. از نظر اخلاقی خرید  یه نفر به عنوان یه  بَرده- مثلا یه مادر- کسی که واسه تربیت بچه هاش خود رو  می فروشه تا پول دریافت کنه مجازه؟ این سوال دلالت بر این داره که شما اونو خریدین و از نظر عقلانی درسته و از عواقب کارکرد اون در جمع هم باخبر هستین و بدون هیچ تهدیدی از طرف بقیه، مسوولیت موضوع رو بردوش می گیرین. ولی خیلی از ما باور داریم که خرید شما اشتباه بوده. در مکتب کانت این بی احترامی به شأن و منزلت مادره که قیمتی واسه کار اون تلقی شه.

بازارهای سیاهی که به طرف بدبختی جهت دادن

وضعیتای ناجور خرید و فروش اندامای داخلی نشون دهنده مسایل پیچیده ایه. برطبق گفته سازمان بهداشت جهانی WHO ، بازار مشکی خرید کلیه حدود ۱۰۰۰۰ تخمین زده می شه. فروشندگان عموماً آدمایی بسیار فقیر و تحت آسیبای روانی و جسمی هستن. برطبق تحقیقات گذشته، فروشندگان بنگلادشیِ کلیه، از ناراحتی و غم بسیار، ناامیدی، تجربیات ننگین اجتماعی، شرمساری و تنهایی رنج می برن. در یکی از تحقیقات انجام شده در هند گزارش شده که در بیشتر از ۸۵ درصدِ فروشندگان کلیه (پس از ورداشته شدن کلیه) اندازه سلامتی کم میشه.

طرفداران فروش کلیه اصرار دارن که وجود بازارها یا مراکز تحت نظارت، اثرات نامطلوبی واسه فروشندگان نداره. طرحای پیشنهادی واسه اینجور مراکزی، ترکیبی از مقررات با اهداف تضمین سلامتی فروشنده و گیرنده س. مثلا از راه پروسهای غربالگری اهداء کنندگان و مراقبتای مناسب پس از عمل جراحی گیرندگان.

همونطور که قبلا به اون اشاره کردیم، حتی برابری کامل با قوانین یه مجموعه، تضمین اخلاقی بودن اونو نمی کنه. وجود اینجور مراکزی واسه افراد فقیر مضر هستش. چراکه فشار بدهی مالی ممکنه افراد فقیر رو مجبور به فروش کلیه کنه.

ساده لوحانهه اگه فکر کنیم این مراکز خوب کنترل می شن. اگه آمریکا مراکز و بازارهای فروش  کلیه رو قانونی کنه، ممکنه بعضی از کشورها دیگه از این قوانین به دلیل جلوگیری بهره اقتصادی شون دوری کنن. این کشورها شامل برزیل، هند، پاکستان و فیلیپینه که به نظر اندازه بالای فساد رو داشته و درنتیجه در این کشورها زیر ساختهای قانونی خنثی هستن.

حال این سوال پیش میاد که این مراکز تحتِ کنترل واسه پیوند کلیه ها رو، با وجود در نظر  گرفتن نکات اخلاقی از نظر افزایش درخواست، میشه راهبری کرد. تو یه تحقیقی مشخص شد که با افزایش بهای خون نمیشه مقدار دهندگان اون ار افزایش داره. البته  عوامل و اثرات پرداخت واسه خون و کلیه فرق داره. بر خلاف اینکه بازار رد و بدل کردن کلیه شناخته شده ولی ممکنه جمعیت خیلی از روی نوع دوستی اینکار رو بکنن و اهداء کننده گان ممکنه از منافع مالی دوری کنن.

هنوز مشخص نشده که مراکز سازماندهی چه مقدار عرضه کلیه رو زیاد می کنن. در بقیه موارد اینجور بازارهایی باید موضوعات اخلاقی، مخصوصا اثرات شدید اون در افراد فقیر رو درنظر بگیرن. به فکر ما در شرایط اجتماعی فعلی، و هم اینکه بازارای جهانی بعیده که با وسیله اخلاقیات بشه موضوع رو به پیش برد.

.

منبع :

No Comments

Leave a Reply